مدل‌سازی رنگرزی پارچه پنبه‌ای کاتیونیزه شده با رنگ‌زای طبیعی استخراج شده از گل یاس طاووسی

پنبه به دلیل خواصی مانند جذب رطوبت بالا، راحتی، نفوذپذیری هوا و غیره همواره جز پر مصرف‌ترین الیاف در صنعت نساجی بوده است. در سال‌های گذشته نیز با افزایش آگاهی عمومی نسبت به آلودگی محیط‌زیست تمایل به استفاده از رنگ‌زاهای طبیعی بیشتر شده است. ازاین‌رو در این مقاله، تأثیر کاتیونیزه کردن و متغیرهای فرایند رنگرزی بر روی قدرت رنگی پارچه‌های پنبه‌ای مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور، ابتدا رنگزای مورد نظر از گل‌های گیاه یاس طاووسی استخراج شد و سپس با تغییر عواملی مانند مقدار ماده کاتیونیزه کننده (10, 25 and 40 g/L)، pH (5, 7 and 9)، دما (55˚C, 75˚C and 95˚C) و زمان (30, 60 and 90 min) نمونه پارچه‌های پنبه‌ای رنگرزی شدند و در نهایت قدرت رنگی 81 نمونه پارچه، اندازه‌گیری شد. نتایج تحلیل واریانس داده‌های به دست آمده نشان داد که تمام عوامل یاد شده در سطح اطمینان 90% بر روی قدرت رنگی دارای اثر معنادار هستند. نتایج نشان داد که قدرت رنگی با افزایش دما، زمان، pH و غلظت ماده کاتیونیزه کننده در محدوده مورد بررسی در این تحقیق افزایش می یابد. همچنین با استفاده از مدل‌سازی رگرسیونی چندگانه مکعب مشخص شد که می‌توان قدرت رنگی را بر حسب عوامل یاد شده با ضریب تعیین 0.88 پیش‌بینی نمود و روند تغییرات آن را بر حسب عوامل مستقل ارزیابی کرد. شرایط بهینه فرایند برای رسیدن به حداکثر قدرت رنگی شامل استفاده از حدود 33 g/L ماده کاتیونیزه کننده و انجام رنگرزی در 9 pH و دمای 95°C برای مدت زمان 71 min تعیین شد.