پنام‌ها (ماسک‌ها): از بحران کرونا و چالش‌های زیست‌محیطی تا فرصت‌های بازیافت

همه‌گیری کووید-۱۹، از ۱۳۹۸ تا اواخر ۱۴۰۱ خورشیدی، منجر به افزایش چشمگیری در تولید زباله‌های پزشکی آلوده شد. این افزایش مستقیماً با افزایش استفاده از تجهیزات حفاظت فردی، به‌ویژه پنام‌ها (ماسک‌ها)، مرتبط بود. با وجود کاهش اخیر در استفاده عمومی به دلیل بومی شدن این بیماری و افزایش آلودگی هوا، به نظر می‌رسد تولید این زباله‌ها همچنان بالا است که خطرات متعددی برای جوامع انسانی و محیط زیست ایجاد می‌کنند. ویروس‌های بیماری‌زا می‌توانند روی این مواد زنده بمانند و از طریق تماس انسانی بیماری را گسترش دهند. علاوه بر این، پنام‌ها، عمدتاً از پلیمرهای غیرقابل تجزیه زیستی ساخته شده‌اند، در محیط باقی می‌مانند و به تدریج به میکروپلاستیک‌ها، نانوپلاستیک‌ها و میکرولیف‌ّها تجزیه می‌شوند. این ذرات به راحتی در اقیانوس‌ها، رودخانه‌ها و خاک پخش می‌شوند و در نهایت وارد زنجیره غذایی می‌شوند و به شدت اکوسیستم‌های آبی، زمینی و جوی را مختل می‌کنند. در پاسخ به این چالش‌های زیست‌محیطی و بهداشتی، تلاش‌های تحقیقاتی گسترده‌ای در سراسر جهان برای یافتن راهکارهای مدیریت پسماند انجام شده است. مقالات مروری متعددی منتشر شده و راهکارهای گوناگونی پیشنهاد شده است. این مقاله به بررسی مسئله پنام‌ها و ارتباط آنها با پایداری زیست‌محیطی می‌پردازد. سپس، بر تحقیقات در زمینه بازیافت پلیمر و روش‌های استفاده مجدد از پنام‌ها برای تولید محصولات با ارزش افزوده تمرکز می‌کند. این شامل بررسی تولید سوخت از پنام‌ها، کاربرد آنها در ساخت و ساز مانند بتن و آسفالت و امکان استفاده از آنها در یک اقتصاد دایره‌ای برای به حداقل رساندن ضایعات است. در پایان، این مقاله به کمبودها و چالش ها می پردازد و پیشنهاداتی برای تحقیقات آینده ارائه می دهد.